കുടുംബശ്രീ

കുടുംബശ്രീ - സംസ്ഥാന ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജന മിഷൻ
കുടുംബശ്രീ
ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനവും സ്ത്രീശാക്തീകരണവും ലക്ഷ്യമാക്കി 1998-ൽ കേരള സർക്കാർ (തദ്ദേശസ്വയംഭരണ വകുപ്പ്) രൂപം നൽകിയ സംസ്ഥാന ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജന മിഷനാണ് കുടുംബശ്രീ – സംസ്ഥാന ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജന മിഷൻ. തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ (ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്/നഗരസഭ/കോർപ്പറേഷൻ) നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സ്വയം സഹായ സംഘങ്ങളുടെ ശൃംഖലയാണ് കുടുംബശ്രീ.
▣ സംഘടന ഘടന
• അയൽക്കൂട്ടം (NHG): 18 വയസ്സു പൂർത്തിയായ ഒരേ സ്ത്രീ അംഗം വീതം, 10–20 അംഗങ്ങൾ.
• ഏരിയ ഡെവലപ്മെന്റ് സൊസൈറ്റി (ADS): വാർഡ് തലത്തിൽ അയൽക്കൂട്ടങ്ങളുടെ ഫെഡറേഷൻ.
• കമ്മ്യൂണിറ്റി ഡെവലപ്മെന്റ് സൊസൈറ്റി (CDS): പഞ്ചായത്ത്/മുനിസിപ്പാലിറ്റി തലത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സംഘടനാ സംവിധാനം.
◎ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ
• ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനം – ദാരിദ്ര്യം കുറയ്ക്കുക.
• സാമ്പത്തിക ശാക്തീകരണം – വരുമാനം, സംരംഭകത്വം, മൈക്രോഫിനാൻസ് എന്നിവയിലൂടെ.
• സാമൂഹിക വികസനം – ആരോഗ്യവും വിദ്യാഭ്യാസവും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ.
• സ്ത്രീശാക്തീകരണം – നേതൃത്വം, തീരുമാനങ്ങളിൽ പങ്കാളിത്തം, ലിംഗനീതി എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുക.
✦ പ്രധാന പ്രവർത്തന മേഖലകളും പദ്ധതികളും
1. സാമ്പത്തിക വികസനം / ഉപജീവനം
• മൈക്രോ-എന്റർപ്രൈസുകൾ: ലക്ഷ്യത്തിലധികം മൈക്രോ-എന്റർപ്രൈസ് ഗ്രൂപ്പുകൾ, കഫേ കുടുംബശ്രീ, ജനകീയ ഹോട്ടലുകൾ, നാടൻ ഭക്ഷണം തുടങ്ങിയ സംരംഭങ്ങൾ.
• ബാങ്ക് ലിങ്കേജ് & നീക്ഷേപ–വായ്പ: ലക്ഷക്കണക്കിന് അയൽക്കൂട്ടങ്ങൾക്ക് ബാങ്ക് ലിങ്കേജ് വായ്പകൾ, സ്വയംസഹായ നീക്ഷേപ–വായ്പ പ്രവർത്തനങ്ങൾ.
• വിളംബരം: ഓൺലൈൻ വിപണനത്തിനായി ONDC പോലുള്ള പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിൽ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ലിസ്റ്റ് ചെയ്ത് വിപണന സാധ്യത ഒരുക്കുന്നു.
• കൃഷി / മൃഗസംരക്ഷണം / മത്സ്യബന്ധനം: കൂട്ടുകൃഷി, ഫാർമർ JLGs, പ്രോസസ്സിംഗ്, ബ്രാൻഡിംഗ് തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ.
2. സാമൂഹിക വികസനം
• അതിദരിദ്ര കേരളം: ദരിദ്ര/അതിദരിദ്ര കുടുംബങ്ങളുടെ തിരിച്ചറിവ്, പുനരധിവാസം, സമഗ്ര പിന്തുണ എന്നിവയ്ക്കുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ.
• ബഡ്‌സ്, ബാലസഭ: കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസം, സംരക്ഷണം, വികസനം എന്നിവ ലക്ഷ്യമാക്കിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ.
• ഭൂരിഭാഗം / പുനരധിവാസം: ഭവനരഹിത കുടുംബങ്ങൾക്ക് സുരക്ഷിതമായ ഭവനവും പുനരധിവാസ പിന്തുണയും നൽകുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ.
3. ശാക്തീകരണം
• സ്ത്രീകൾക്ക് സ്വയം പര്യാപ്തത: സ്ത്രീകൾക്ക് നേതൃത്വ പരിശീലനം, തൊഴിൽ പരിശീലനം, സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളിൽ പങ്കാളിത്തം.
• വൈജ്ഞാനിക വികസനം & തൊഴിൽ: DDU-GKY 2.0 വഴി ഗ്രാമീണ യുവജനങ്ങൾക്ക് നൈപുണ്യ പരിശീലനവും തൊഴിൽ അവസരങ്ങളും ഒരുക്കുന്നു.
• നേതൃത്വ പരിശീലനം: CDS/ADS/NHG തലങ്ങളിൽ ജനാധിപത്യ ഭരണം, മൈക്രോഫിനാൻസ്, ലൈവ്ലിഹുഡ് മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവയിൽ പരിശീലനം നൽകുന്നു.
4. മറ്റ് പ്രധാന ഇടപെടലുകൾ
• PMAY-LIFE (കേന്ദ്രം): കുടുംബശ്രീ നോഡൽ ഏജൻസിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
• SVEP / SRLM-NRLM: ഗ്രാമീണ സംരംഭകത്വത്തിനും ഉപജീവന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പിന്തുണ നൽകുന്നു.
• വിപണന ഇടപെടലുകൾ: ഓണക്കാലത്ത് വിലനിയന്ത്രണത്തിനും വിപണനത്തിനുമായി ‘ഓണക്കനി’ തുടങ്ങിയ പരിപാടികളിലൂടെ വിപണന ഇടപെടലുകൾ നടത്തുന്നു.
▣ CDS അംഗങ്ങളുടെ ലിസ്റ്റ് 2026
ക്രമ നംവാർഡ് നംവാർഡിന്റെ പേര്CDS അംഗത്തിന്റെ പേര്ഫോൺ നമ്പർ
1Iചേലൂക്കാവ്സന്ധ്യ മണികണ്ഠൻ9037581188
2IIഷണ്‍മുഖം കനാല്‍ശ്രീദേവി ഭാഗ്യൻ9048742934
3IIIഎസ്.എന്‍. നഗര്‍നിഷില ബിജു8156898904
4IVഎടക്കുളംജയസുധ ഷാജു8086338117
5Vതോപ്പ്സജിനി എ.വി.9188117037
6VIപതിയാംകുളങ്ങരഷീല ബാബുരാജ്9539137699
7VIIകല്‍പ്പറമ്പ് നോര്‍ത്ത്ജലജ വിനോദ്9895048679
8VIIIപൂമംഗലംഹീര ധനീഷ്7594997170
9IXകല്‍പ്പറമ്പ് സെന്‍റര്‍സൗഭിക് രതീഷ്9847107888
10Xഅരിപ്പാലംഅഞ്ജു രാജേഷ്9562488551
11XIപായമ്മല്‍ഷീബ8089358927
12XIIഎടക്കുളം വെസ്റ്റ്ഡിൽജി ബാബു9037581188
13XIIIനെറ്റിയാട്സുരഭി സഞ്ജയൻ9048742934
14XIVമുട്ടത്തേരിമേരി ജോണി8156898904